„Medytacje na Wyżynach: Słowo – Muzyka – Przestrzeń”, 2026/2027: pomysł, wybór tekstów i organy – dr. hab. Michał Szostak

Opis cyklu

„Medytacje na Wyżynach” to comiesięczny cykl niedzielnych spotkań artystyczno-kontemplacyjnych odbywających się w kościele Ofiarowania Pańskiego na warszawskim Ursynowie. Nazwa cyklu odwołuje się zarówno do Wyżyn – części Ursynowa, w której znajduje się świątynia – jak i do symbolicznego znaczenia „wyżyn” jako przestrzeni dystansu, refleksji, duchowego poszukiwania i przekraczania codzienności.

Każde spotkanie trwa około 50 minut, od godz. 19.00 do 19.50, pomiędzy niedzielnymi Mszami św. o godz. 18.00 i 20.00. Medytacje odbywają się raz w miesiącu, w drugą lub trzecią niedzielę, od września 2026 r. do czerwca 2027 r.

Wieczory te nie są syntezą koncertu organowego, nabożeństwa ani wieczoru poetyckiego, ale stanowią autorski format łączący słowo, muzykę organową i architekturę sakralnej przestrzeni. Punktem wyjścia każdego spotkania jest jedno uniwersalne doświadczenie lub pytanie dotyczące ludzkiej egzystencji: czasu, pamięci, nadziei, samotności, miłości, przemijania czy transcendencji.

Warstwa słowna czerpie z poezji, literatury, filozofii, Pisma Świętego lub chrześcijańskiej tradycji duchowej. Poszczególne teksty nie tworzą wykładu ani homilii, lecz raczej otwierają kolejne perspektywy interpretacyjne.

Drugim, równorzędnym głosem są wielkie organy symfoniczne kościoła Ofiarowania Pańskiego. Muzyka nie pełni jedynie funkcji ilustracyjnej. Odpowiada słowu, rozwija jego sens, czasem mu zaprzecza, a czasem podejmuje refleksję dokładnie w miejscu, w którym słowo milknie. Program muzyczny łączy utwory literatury organowej z improwizacjami tworzonymi specjalnie na potrzeby konkretnej medytacji.

Dramaturgia każdego wieczoru będzie inna, ale można zachować pewien rozpoznawalny język cyklu: krótkie fragmenty słowne przeplatane muzyką, stopniowe budowanie napięcia i większa forma muzyczna lub improwizacja zamykająca całość.

Cykl jest adresowany nie tylko do regularnych uczestników życia parafialnego; jego formuła będzie wystarczająco otwarta, aby zainteresować mieszkańców Ursynowa i Warszawy poszukujących (poprzez słowo i muzykę) intelektualnej i duchowej refleksji – również tych, którzy rzadko uczestniczą w wydarzeniach kościelnych. Jest to istotne dla tożsamości projektu: chrześcijański kontekst miejsca bez konieczności ograniczania treści wyłącznie do tekstów religijnych.

Wykonawcy

Dr hab. Michał SZOSTAK, prof. ucz. (organy i wybór tekstów) – studiował grę na organach oraz improwizację na Uniwersytecie Muzycznym Fryderyka Chopina w Warszawie, w Pontificio Istituto Ambrosiano di Musica Sacra w Mediolanie oraz w The Royal College of Organists w Londynie. Jest doktorem sztuk muzycznych (instrumentalistyka). Uczestniczył w kursach mistrzowskich i konferencjach dotyczących problematyki wykonawczej utworów organowych, improwizacji oraz muzyki liturgicznej. Prowadzi ożywioną działalność koncertową wykonując kilkadziesiąt recitali rocznie w na całym świecie. Publikuje monografie i artykuły organologiczne w periodykach polskich i zagranicznych (w brytyjskim „The Organ”, czeskim „Varhaník”, kanadyjskim „Organ Canada” oraz w amerykańskich „The Diapason” i „The Vox Humana”). W latach 2002-2011 był organistą kościoła Matki Bożej z Lourdes w Warszawie, w latach 2011-2018 – organistą Sanktuarium w Licheniu Starym, gdzie grał na największych w Polsce organach (157/6M+P), a od 2025 r. – organistą kościoła Ofiarowania Pańskiego w Warszawie. Nagrał szereg płyt CD w Czechach, Polsce i Wielkiej Brytanii. Ponadto, jest doktorem habilitowanym w zakresie nauk o zarządzaniu i jakości (nauki społeczne). Pełni funkcję prorektora ds. naukowych i międzynarodowych Uniwersytetu Civitas w Warszawie, gdzie prowadzi działalność badawczą na styku zarządzania, estetyki i sztuki (publikuje w renomowanych wydawnictwach międzynarodowych) oraz działalność dydaktyczną. Więcej informacji na www.michalszostak.org

Przemysław PREDYGIER (recytacje) – aktor teatralny i filmowy, reżyser oraz producent. Absolwent warszawskiej Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej (obecnie Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza), laureat stypendium Ministra Kultury. Związany był m.in. z Teatrem Dramatycznym, Teatrem na Woli, Sceną Prezentacje oraz Teatrem Wielkim – Operą Narodową w Warszawie. Występował w licznych produkcjach filmowych i telewizyjnych, m.in. w Kilerze, 13 Posterunku, Dwóch stronach medalu, Będziemy mieszkać razem oraz serialu Klan, w którym wciela się w postać Waldka Dymki. Łączy działalność aktorską z reżyserią i produkcją przedsięwzięć teatralnych. Jest współtwórcą projektów Miłość na celowniku – kabaretowy duet randkowy oraz Miłość ponad wszystko – spektakl o błogosławionym Stefanie Wincentym Frelichowskim. W swojej działalności artystycznej swobodnie łączy repertuar dramatyczny i komediowy. Więcej informacji na www.predygier.pl 

Opis poszczególnych spotkań: wrzesień 2026 – czerwiec 2027

Oparcie narracji na swego rodzaju drodze przez rok (szkolno-duszpasterski) oraz jego pory (jesień – zima – wiosna – lato). Rozpoczniemy od pytania o drogę i własne miejsce, przechodząc przez pamięć, ciemność, czas, samotność i cierpienie, a kończąc na świetle oraz na przekraczaniu siebie.

WRZESIEŃ 2026. W DRODZE: O rozpoczynaniu, poszukiwaniu i nieznanym

Temat inaugurujący cały cykl. Wrzesień sam w sobie oznacza powrót, początek nowego sezonu i wejście w kolejny etap.

Pytania: Dokąd właściwie zmierzamy? Czy trzeba znać cel, żeby wyruszyć? Co pozostawiamy za sobą?

Możliwe tropy słowne: Herbert, Kostera, Tischner; Abraham opuszczający swoją ziemię; motyw pielgrzymowania.

Muzyka: oparta na motywie wędrówki; Franck; improwizacje.

PAŹDZIERNIK 2026. PAMIĘĆ: O tym, co pozostaje

Październik naturalnie prowadzi w stronę listopadowego doświadczenia przemijania, ale bez bezpośredniego skupienia się na śmierci.

Pytania: Co naprawdę pamiętamy? Czy jesteśmy sumą własnych wspomnień? Dlaczego niektórych ludzi nosimy w sobie długo po ich odejściu?

Tropy: Miłosz, Szymborska, Herbert, św. Augustyn (Wyznania), Proust.

Muzyka: Brahms, Bach; improwizacje.

LISTOPAD 2026. PRZEMIJANIE: O czasie, śmierci i pozostawaniu

Tematem jest fundamentalne doświadczenie skończoności.

Pytania: Co zmienia świadomość, że nasze życie ma kres? Czy przemijanie odbiera rzeczom wartość, czy właśnie ją tworzy?

Tropy: Kohelet, Rilke, Herbert, Szymborska, Pascal.

Muzyka: Bach, Brahms, Reger; chorały funeralne; improwizacja „Memento”.

GRUDZIEŃ 2026. OCZEKIWANIE: O nadziei, która jeszcze się nie spełniła

Adwentowa medytacja o stanie „pomiędzy”: wiemy, że coś powinno nadejść, ale jeszcze tego nie ma.

Pytania: Na co czekamy? Czy potrafimy jeszcze czekać? Czym różni się nadzieja od oczekiwania?

Tropy: Izajasz, Simone Weil, Rilke, Miłosz.

Muzyka: „Nun komm, der Heiden Heiland” Bacha; improwizacje na melodie adwentowe.

STYCZEŃ 2027. CZAS: O początku, końcu i chwili obecnej

Nowy rok daje naturalny kontekst do rozważań o początku i końcu.

Pytania: Czy czas rzeczywiście płynie? Dlaczego przeszłość wydaje się krótka, a przyszłość rozległa? Co właściwie znaczy być obecnym?

Tropy: św. Augustyn, Kohelet, Eliot, Szymborska.

Muzyka: repetytywność, ostinato, passacaglia; Bach; improwizacje.

LUTY 2027. MIŁOŚĆ: O bliskości, trosce i drugim człowieku

Miłość rozumiana jako relacja: eros, philia, agape, przyjaźń, odpowiedzialność, troska.

Pytania: Co oznacza naprawdę zobaczyć drugiego człowieka? Czy można kochać bez posiadania? Dlaczego bliskość wymaga ryzyka?

Tropy: Hymn o miłości, Fromm, Levinas, Tischner, Rilke, poezja miłosna.

Muzyka: Franck, Vierne; improwizacje.

MARZEC 2027. PUSTYNIA: O samotności, ciszy i zwątpieniu

Wielki Post daje kontekst religijny, ale pustynia jest jednocześnie uniwersalną metaforą egzystencjalną.

Pytania: Co pozostaje, gdy znikają bodźce? Czy samotność i osamotnienie są tym samym? Dlaczego cisza może być trudna?

Tropy: biblijna pustynia, Jan od Krzyża, Simone Weil, Thomas Merton, Herbert.

Muzyka: Alain, Messiaen, Bach; improwizacje.

KWIECIEŃ 2027. NADZIEJA: O możliwości zaczynania od nowa

Temat wielkanocny, ale potraktowany szerzej. Nie „radość”, lecz właśnie nadzieja jako decyzja podejmowana mimo niepewności.

Pytania: Czy można mieć nadzieję bez pewności? Co pozwala człowiekowi podnieść się po klęsce? Czy można naprawdę rozpocząć od nowa?

Tropy: teksty paschalne, Tischner, Havel, Miłosz.

Muzyka: Bach; muzyka francuska; improwizacje.

MAJ 2027. PIĘKNO: O tym, co pozwala zobaczyć świat inaczej

Pytania: Dlaczego potrzebujemy piękna? Czy piękno może człowieka zmienić? Czy istnieje piękno w świecie niedoskonałym? Czy piękno prowadzi poza samo siebie?

Tropy: Platon, Dostojewski, Simone Weil, Herbert, Miłosz.

Muzyka: repertuar i improwizacje pokazujące kolory organów symfonicznych.

CZERWIEC 2027. WYŻYNY: O przekraczaniu siebie

Finał pierwszego sezonu i zarazem wyjaśnienie sensu nazwy całego projektu „Wyżyny” stają się tutaj metaforą. Z wysokości nie znikają problemy – zmienia się perspektywa, z której na nie patrzymy.

Pytania: Co oznacza przekroczyć samego siebie? Czy człowiek potrzebuje transcendencji? Co widzimy inaczej, kiedy nabieramy dystansu? Dokąd prowadziła droga rozpoczęta we wrześniu?

Tropy: psalmy górskie, Nietzsche potraktowany filozoficznie, Tischner, Miłosz, Herbert, Jan od Krzyża.

Muzyka: Wielka finałowa improwizacja symfoniczna „Wyżyny”, wykorzystująca pełne możliwości instrumentu i przywołująca motywy muzyczne z wcześniejszych dziewięciu spotkań.

Podsumowanie

Cały sezon tworzy więc spójny obraz: W drodze → Pamięć → Przemijanie → Oczekiwanie → Czas → Miłość → Pustynia → Nadzieja → Piękno → Wyżyny

Tematy korespondują z rytmem roku liturgicznego, ale nie są przez niego całkowicie zdeterminowane. Dzięki temu „Medytacje na Wyżynach” pozostają wydarzeniem organizowanym przez parafię i głęboko pasującym do przestrzeni kościoła, ale jednocześnie mogą być atrakcyjne dla szerszej, także niekoniecznie praktykującej publiczności.

 

Zapraszamy do udziału!